دکتر حسن خیری

اجتماعی- فرهنگی

دکتر حسن خیری

اجتماعی- فرهنگی

دکتر حسن خیری

جامعه دینی ،جامعه است که برای رسیدن به رستگاری نیاز به پیشرفت و تحول و تکامل دائمی است . بنا بر این پیش از این که به مدیری نیاز داشته باشد که نظم و انضباط و ثبات و استقرار را تأمین نماید ، نیاز به رهبری است که آرمان ها را تبیین نماید و خط مشی ها را تدوین کرده و  جامعه را از سکون و سقوط پاسداری نماید .

در حالی که مدیر بیشتر به برنامه ریزی و سازمان دهی و کنترل و تصمیم گیری و حل مسئله می پردازد ؛ رهبری به ایجاد حساسیت نسبت به موضوعات ، تولید مسائلی که زمینه تحرک را فراهم می کند ، ایجاد انگیزه و نشاط و امید و دلخوش نبودن به موفقیت های مقطعی و جهت دهی و نصب راهنما برای حرکت می پردازد . پیامبر اسلام ،در حالی که مؤمنان با یک خرما برای چند نفر به عنوان خوراک روزانه سر می کردند و در حال حفر خندق بودند تا خود را از هجوم مشرکان یکپارچه شده بر هانند ، با هر جرقه کلنگ، از سقوط امپراطوری های آن زمان خبر می داد .  علمای مدیریت،  رهبری را این گونه تعریف کرده اند :" ...رهبری  فرایند نفوذ گذاری بر مردم است به طوری که از روی اشتیاق و میل کوشش هایشان را برای رسیدن به هدف های گروهی متمرکز نمایند " ( فخیمی : 293)

مدیر

رهبر

مدیران اداره می کنند

مدیران نگهداری می کنند

مدیران کنترل میکنند

مدیران چگونگی و چه موقع را سؤال میکنند

مدیران تقلید می کنند

مدیران دید کوتاه مدت دارند

مدیران شرائط موجود را قبول می کنند

رهبران ابداع می کنند

رهبران توسعه می دهند

رهبران الهام بخش  هستند

رهبران چرا و چه را سؤال می کنند

 رهبران به وجود می آورند

رهبران دید بلند مدت دارند

رهبران شرایط موجود را به چالش می کشند

( فخیمی : 301 به نقل از رهبری نوشته هیوز و دیگران :11)

 ابتنای جامعه اسلامی بر اعتقاد و عشق به پیشوایان دینی زمینه ساز ظهور رهبرانی است که کم و بیش دارای نوعی اقتدار کاریزمایی هستند .  اصولاً رهبری تحول و تغییر بدون بهره داشتن از این ویژگی کار آمد نخواهد بود . بر این اساس رهبری کاریزماتیکی امکان ظهور دارد که دارای ویژگی های زیر است :

"پیروان به درست بودن اعتقادات و باورهای رهبر اطمینان دارند .

عقیده و باورهای پیروان شبیه باورهای رهبران است .

پیروان رهبرانشان را بدون قید و شرط قبول دارند .

 پیروان احساس تعلق و وابستگی به رهبرشان می کنند.

 پیروان مشتاقانه از رهبر خود اطاعت میکنند .

پیروان احساس پایبندی عاطفی نسبت به سازمان و مأموریت خود دارند .

 پیروان دارای هدف های متعالی می باشند .

پیروان با توجه به اعتقاد به عقاید و تصمیمات رهبر بر این باورند که می توانند در کسب موفقیت در مأموریت گروهی سهیم باشند. "( فخیمی: 333)

پیشوایان دینی در نظام اجتماعی اسلام دارای اقتدار های چند گانه ای هستند که بر توان آنها در پیشبرد امور می افزاید . آنان :

دارای اقتدار مرجعیت رسمی اند .این اقتدار را از سوی خداوند کسب شده و با معجزه و کرامت و استنادات قابل اعتماد  برای مؤمنان اثبات گردیده است .

دارای قدرت تخصص اند . این اقتدار برای پیامبر و ائمه با علم خدا دادی برای مؤمنان محرز شده و برای پیشوایان بعدی با اعلام نظر کارشناسان خبرویت آنان به اثبات می رسد .

اقتدار آنها دارای ضمانت اجرا است . این ضمانت اجرا در جامعه ایمانی که حقوق آن نیز به اخلاق آمیخته است و از پشتوانه  اخلاقی و وجدانی بهره مند است ، نیروی عظیمی را در اختیار متولیان جامعه اسلامی می نهد. که شوق به شهادت و رضایت الهی از مصادیق آن به شمار می ورد.  

 پیشوایان دینی با پیشگامی در اعتقاد به آنچه دیگران را به آن می خوانند و عمل به آنچه می گویند و حسن شهرت و تقوا و صداقت و پایداری  پیش از حاکمیت بر جامعه حاکم بر دلهایند .

بنابر این حاکم اسلامی مستلزم :

       حاکمیت بر دلها است. (برجستگی ویژگی هنجاری و اخلاقی جامعه )

         پیشگامی،  صمیمیت ، صداقت  و توان  برقراری مفاهمه است .

      رهبر جامعه راه را نشان می دهد . تولید مسئولیت می کند. و این خود مردم هستند که اقدام می کنند.و خود را به خطر می اندازند .

رهبری فرهنگ نو خواهی مبتنی براصول و آرمان ها را رواج داده و  از خو گرفتن به وضع موجود پیشگیری می کند.

   نگرانی همراه با رجاء تولید می کند .  این گونه رهبری  مخالف با هر گونه جهالت و بدعت است . و با هرگونه استضعاف و استخفاف سر جنگ دارد . سبت به هدایت مردم حریص است  ":لعلک باخع نفسک الا یکونوا مومنین "( سوره: 18 , آیه: 28 )اهل شرح صدر و صبر و حوصله و تحمل افراد است " الم نشرح لک صدرک ..."(انشراح) بردبار است چرا که : ابزار ریاست سعه صدر است." آله الریاسه سعه الصدر" ( نهج نامه19( با بردباری یاران زیاد شوند." بالحلم تکثر الانصار " (میزان الحکمه ج2 ص 515 )،بردباری در رأس سیاست است.""الحلم رأس السیاسه "( غررج1 ص197 ) متواضع و فروتن است  " فلا تکلمونی بما تکلم به الجبابره "( خطبه 216 )استبداد را نفی می کند "  قد خاسر من استغنی برأیه "( نهج ح211 )،"من استبد برأیه هلک "( نهج خ 161 )اهل مشورت است : "افضل الناس رأیا من لایستغنی عن رای مشیر "( غررالحکم ج2 ص429(  ،"لا مظاهره اوثق من المشاوره "( نهج ح 113 )، "من استقل وجوه الا راء عرف مواقع الخطاء"( نهج ح 173 )پارسا، اهل اجتهاد، پاکدامن است:[نهج‌البلاغه، نامه عثمان به حنیف، ص 317]  با فساد مبارزه می کند.چنان که حضرت امیر فرمود:‌و ان تخوضوا الغمرات الی الحق فان انتم لم تستقیموا علی ذلک لمن یکن احد اهون علّی ممن اعَوجَّ منکم ثم اُعظِمُ له العقوبه ولایجد فیها عند من رُخصه. [نهج‌البلاغه، نامه به فرماندهان، ص 323]  شنوای انتقاد سازنده است : ولاتدّخروا انفسکم یضجه. [نهج‌البلاغه، نامه به فرماندهان، ص 324]به مردم محبت می ورزد: و اشعر قلبک المرحمه للرعیته و المحبّه لهم. [نهج‌البلاغه، نامه به مالک اشتر، ص 326]و اللطف بهم و لاتکوننّ علیهم سبعاً ضاریً تفتنم اکلهم فانهم صنعان اما اخ لک فی الدین و اما نظیر لک فی الخلق".به عامه مردم توجه می کند : انی عماد الدین و جماع المسلمین و العده للاعداء العامه من الامر فلیکن صغوک لهم و میلک معهم. [نهج‌البلاغه، نامه به مالک اشتر، ص 327]عیب‌پوش و اهل گذشت و اغماض است و زشتی ها را می پوشاند . فاستر العوره ما استطعت یسترالله منک ما تحب ستره من رعیتک. [نهج‌البلاغه، نامه به مالک اشتر، ص 327]به مردم اعتماد می کند: فلیکن منک فی ذلک امر یجتمع لک به حسن الظن برعیتک. [نهج‌البلاغه، نامه به مالک اشتر، ص 329]سنت‌های پسندیده را پاس ما دارد : ولاتنقض سنه صالحه عمل بها صدور هذه الامه و اجتمعت بها الالغه و صلحت علیها الرعیه. [نهج‌البلاغه، نامه به مالک اشتر، ص 329]  با ظلم مبارزه می کند  : حج / 39/ اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا و ان الله علی نصرهم لقدیر ".جامعه را به سوی اقتدار رهبری می کند : واعدوا لهم ما استطعتم من قوه ترهبون به عدوالله وعدوکم //انفال/60 )از مشورت با مردم بهره می گیرد ."وشاورهم فی الامر و اذا عزمت فتوکل علی الله" )به دوستی کفار اعتماد نمی کند و آنها را دوست نمی پندارد . نساء/144 //یا ایها الذین امنوا لاتتخذوا الکافرین اولیاء من دون المؤمنین اتریدون ان تجعلوا لله علیکم سلطانا مبینا " و نیز آیه 51 مائده و 1 ممتحنه بر این معنا دلالت دارند . 

ر.ک.حسن خیری،کتاب الزامات  نقش رسانه ملی در تحقق حماسه سیاسی ، حماسه اقتصادی،قم ، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما ،1392

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۳/۰۳/۰۹
حسن خیری

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی